וּמְחָרְיָא תַּנּוּרָא, שְׁקַלְתָּא וְאַנַּחְתָּא אַגַּבֵּהּ דְּכַרְעַהּ, קְדַחָא וְאִיתְּרַע מַזָּלַהּ, וְאַיְיתִיתַהּ.
y barriendo el horno. Ella tomó el fuego y lo puso sobre su pie; se escaldó y su suerte empeoró, lo que me dio la oportunidad, y yo la traje.
אֲמַר לֵיהּ רַב בִּיבִי בַּר אַבָּיֵי: אִית לְכוּ רְשׁוּתָא לְמִיעְבַּד הָכִי? אֲמַר לֵיהּ, וְלָא כְּתִיב: ״וְיֵשׁ נִסְפֶּה בְּלֹא מִשְׁפָּט״? אֲמַר לֵיהּ, וְהָכְתִיב: ״דּוֹר הוֹלֵךְ וְדוֹר בָּא״!
Rav Beivai bar Abaye le dijo al Ángel de la Muerte: ¿tienes derecho a actuar de esta manera, a llevarte a alguien antes de su tiempo? El Ángel de la Muerte le dijo: ¿Y no está escrito: “Pero hay quienes son arrebatados sin justicia” (Proverbios 13:23)? Rav Beivai le dijo: ¿Y no está escrito: “Una generación pasa, y otra generación viene” (Eclesiastés 1:4), lo que indica que hay una cantidad predeterminada de tiempo para la vida de cada generación.
אֲמַר: דְּרָעֵינָא לְהוּ אֲנָא עַד דְּמָלוּ לְהוּ לְדָרָא, וַהֲדַר מַשְׁלֵימְנָא לֵיהּ לְדוּמָה. אֲמַר לֵיהּ: סוֹף סוֹף, שְׁנֵיהּ מַאי עָבְדַתְּ? אֲמַר: אִי אִיכָּא צוּרְבָּא מֵרַבָּנַן דְּמַעְבֵּיר בְּמִילֵּיהּ — מוֹסֵיפְנָא לְהוּ לֵיהּ, וְהָוְיָא חִלּוּפֵיהּ.
Él le dijo: Yo los pastoreo, sin liberarlos hasta que se completen los años de la generación, y entonces los entrego al ángel Duma, que supervisa las almas de los muertos. Rav Beivai le dijo: En última instancia, ¿qué haces con los años extra de él, aquellos que le fueron quitados a este individuo? El Ángel de la Muerte le dijo: Si hay un erudito de Torah que descuida sus asuntos personales, es decir, que pasa por alto los insultos de quienes le hacen daño, yo le agrego esos años y él se convierte en el reemplazo del difunto por ese tiempo.
רַבִּי יוֹחָנָן כִּי מָטֵי לְהַאי קְרָא, בָּכֵי: ״וַתְּסִיתֵנִי בוֹ לְבַלְּעוֹ חִנָּם״. עֶבֶד שֶׁרַבּוֹ מְסִיתִין לוֹ וְנִיסָת, תַּקָּנָה יֵשׁ לוֹ?! רַבִּי יוֹחָנָן כִּי מָטֵי לְהַאי קְרָא, בָּכֵי: ״הֵן בִּקְדֹשָׁיו לֹא יַאֲמִין״, אִי בִּקְדוֹשָׁיו לֹא יַאֲמִין — בְּמַאן יַאֲמִין?
§ La Guemará vuelve al tema anterior. Cuando Rabí Yoḥanan llegó a este versículo, lloró, como Dios le dijo a Satanás acerca de Job: “Aunque tú Me incitaste contra él, para destruirlo sin causa” (Job 2:3). Rabí Yoḥanan dijo: Con respecto a un esclavo cuyo amo es alguien a quien otros incitan a actuar con dureza contra el esclavo y el amo es incitado a hacerlo, ¿hay remedio para el esclavo? Además, cuando Rabí Yoḥanan llegó a este versículo, lloró: “He aquí, Él no pone su confianza en Sus santos” (Job 15:15), diciendo: Si Él no pone su confianza en Sus santos, en quién pone su confianza?
יוֹמָא חַד הֲוָה קָא אָזֵיל בְּאוֹרְחָא, חַזְיֵיהּ לְהָהוּא גַּבְרָא דַּהֲוָה מְנַקֵּיט תֵּאנֵי, שָׁבֵיק הָנָךְ דִּמְטוֹ וְשָׁקֵיל הָנָךְ דְּלָא מְטוֹ. אֲמַר לֵיהּ: לָאו הָנֵי מְעַלָּן טְפֵי? אֲמַר לֵיהּ: הָנֵי לְאוֹרְחָא בָּעֵינַן לְהוּ, הָנֵי נָטְרָן וְהָנֵי לָא נָטְרָן. אֲמַר, הַיְינוּ דִּכְתִיב: ״הֵן בִּקְדוֹשָׁיו לֹא יַאֲמִין״.
La Guemará relata: Un día, Rabí Yoḥanan iba caminando por el camino, y vio a cierto hombre que estaba recogiendo higos de una manera inusual: Dejaba los que habían alcanzado la etapa de madurez y tomaba los que aún no habían alcanzado ese estado. Rabí Yoḥanan le dijo: ¿No son estos maduros mucho mejores? Él le dijo: Necesito estos higos para el camino; estos que aún no están maduros se conservarán, y estos que ya están maduros no se conservarán. Rabí Yoḥanan dijo: Esto es lo mismo que está escrito: “He aquí, Él no pone su confianza en Sus santos”; hay justos a quienes Dios saca de este mundo antes de su tiempo, pues sabe que en el futuro tropezarán.
אִינִי? וְהָא הָהוּא תַּלְמִידָא דַּהֲוָה בְּשִׁיבָבוּתֵיהּ דְּרַבִּי אֲלֶכְּסַנְדְּרִי וּשְׁכֵיב אַדְּזוּטַר, וַאֲמַר: אִי בָּעֵי הַאי מֵרַבָּנַן, הֲוָה חָיֵי. וְאִם אִיתָא, דִּלְמָא מֵ״הֵן בִּקְדוֹשָׁיו לֹא יַאֲמִין״ הֲוָה? הָהוּא מְבַעֵט בְּרַבּוֹתָיו הֲוָה.
La Guemará pregunta: ¿Es así? Pero había cierto estudiante en el vecindario de Rabí Alexandri, y murió cuando aún era joven. Y Rabí Alexandri dijo: Si este joven Sabio hubiera querido, habría vivido, es decir, sus acciones hicieron que muriera joven. Y si es así, como sugirió Rabí Yoḥanan, quizás este estudiante era de aquellos acerca de quienes está escrito: “He aquí que Él no pone su confianza en sus santos,” y no fueron sus pecados los que causaron su muerte. La Guemará responde: Aquel estudiante era alguien que actuaba irreverentemente hacia sus maestros, y Rabí Alexandri conocía su conducta inapropiada.
רַבִּי יוֹחָנָן כִּי מָטֵי לְהַאי קְרָא, בָּכֵי: ״וְקָרַבְתִּי אֲלֵיכֶם לַמִּשְׁפָּט וְהָיִיתִי עֵד מְמַהֵר בַּמְכַשְּׁפִים וּבַמְנָאֲפִים וּבַנִּשְׁבָּעִים לַשָּׁקֶר וּבְעוֹשְׁקֵי שְׂכַר שָׂכִיר״. עֶבֶד שֶׁרַבּוֹ מְקָרְבוֹ לְדוּנוֹ, וּמְמַהֵר לַהֲעִידוֹ — תַּקָּנָה יֵשׁ לוֹ?!
Cuando el rabino Yoḥanan llegó a este versículo, lloró: “Y me acercaré a vosotros para juicio; y seré testigo veloz contra los hechiceros, contra los adúlteros, contra los falsos testigos y contra los que oprimen al jornalero en su salario, la viuda, y el huérfano, y los que apartan al converso de su derecho, y no Me temen, dice el Señor” (Malaquías 3:5). Dijo: Con respecto a un esclavo cuyo amo se acerca a él para juzgarlo y es rápido para testificar contra él, ¿hay remedio para él?
אָמַר רַבִּי יוֹחָנָן בֶּן זַכַּאי: אוֹי לָנוּ שֶׁשָּׁקַל עָלֵינוּ הַכָּתוּב קַלּוֹת כַּחֲמוּרוֹת.
Con respecto a ese mismo versículo, Rabí Yoḥanan ben Zakkai dijo: Ay de nosotros, pues el versículo considera las mitzvot más leves para nosotros como mitzvot más estrictas, ya que enumera tanto a quienes transgreden pecados castigados con la muerte, por ejemplo, hechiceros y adúlteros, como a quienes transgreden pecados aparentemente menos graves, por ejemplo, quienes retienen el pago de un trabajador contratado.
אָמַר רֵישׁ לָקִישׁ: כׇּל הַמַּטֶּה דִּינוֹ שֶׁל גֵּר — כְּאִילּוּ מַטֶּה דִּינוֹ שֶׁל מַעְלָה, שֶׁנֶּאֱמַר: ״וּמַטֵּי גֵר״, ״וּמַטִּי״ כְּתִיב. אָמַר רַבִּי חֲנִינָא בַּר פָּפָּא: כׇּל הָעוֹשֶׂה דָּבָר וּמִתְחָרֵט בּוֹ — מוֹחֲלִין לוֹ מִיָּד, שֶׁנֶּאֱמַר: ״וְלֹא יְרֵאוּנִי״. הָא ״יְרֵאוּנִי״ — מוֹחֲלִין לָהֶם מִיָּד.
Reish Lakish dijo: Cualquiera que distorsiona el juicio de un converso, ello es considerado como si hubiera distorsionado el juicio de Aquel que está arriba, como está dicho: “Y los que desvían [umattei] al converso” (Malaquías 3:5). Este término está escrito como: Umatti, desvíanMe, es decir, quien distorsiona el juicio de un converso es considerado como si distorsionara el juicio de Dios, por así decirlo. Rabí Ḥanina bar Pappa dijo: Cualquiera que hace algo pecaminoso y se arrepiente de ello, es perdonado de inmediato, como está dicho: “Y no Me temen” (Malaquías 3:5), lo que indica que si ellos sí Me temen y se avergüenzan de pecar ante Dios, son perdonados de inmediato.
רַבִּי יוֹחָנָן כִּי מָטֵי לְהַאי קְרָא, בָּכֵי: ״כִּי אֶת כׇּל מַעֲשֶׂה הָאֱלֹהִים יָבִיא בְמִשְׁפָּט עַל כׇּל נֶעְלָם״. עֶבֶד שֶׁרַבּוֹ שׁוֹקֵל לוֹ שְׁגָגוֹת כִּזְדוֹנוֹת, תַּקָּנָה יֵשׁ לוֹ?!
Además, cuando el rabino Yoḥanan llegó a este versículo, lloró: “Porque Dios traerá toda obra a juicio, acerca de toda cosa oculta” (Eclesiastés 12:14). Dijo: Con respecto a un siervo cuyo señor sopesa sus pecados cometidos sin intención como si fueran intencionales, es decir, Dios lo castiga incluso por una acción que le estaba oculta, ¿hay remedio para él?
מַאי ״עַל כׇּל נֶעְלָם״? אָמַר רַב: זֶה הַהוֹרֵג כִּינָּה בִּפְנֵי חֲבֵרוֹ וְנִמְאָס בָּהּ. וּשְׁמוּאֵל אָמַר: זֶה הָרָק בִּפְנֵי חֲבֵירוֹ וְנִמְאָס.
La Guemará pregunta: ¿A qué pecado se refiere el versículo cuando dice: “Acerca de toda cosa oculta”? Rav dijo: Esto se refiere a quien mata un piojo en presencia de otra persona y su compañero siente repugnancia por ello. Dios lo juzga por la incomodidad no intencional que causó. Y, de manera similar, Shmuel dijo: Esto se refiere a quien escupe en presencia de otra persona y su compañero siente repugnancia por su acción.
מַאי ״אִם טוֹב וְאִם רָע״? אָמְרִי דְּבֵי רַבִּי יַנַּאי: זֶה הַנּוֹתֵן צְדָקָה לְעָנִי בְּפַרְהֶסְיָא. כִּי הָא דְּרַבִּי יַנַּאי חַזְיֵיהּ לְהָהוּא גַּבְרָא דְּקָא יָהֵיב זוּזָא לְעָנִי בְּפַרְהֶסְיָא, אֲמַר לֵיהּ: מוּטָב דְּלָא יְהַבְתְּ לֵיהּ, מֵהַשְׁתָּא דִּיהַבְתְּ לֵיהּ וְכַסֵּפְתֵּיהּ.
La Guemará pregunta: ¿Qué significa el final de ese versículo: “Sea bueno o sea malo” (Eclesiastés 12:14)? Este versículo indica que Dios juzga al hombre severamente incluso por las buenas acciones que realiza. Los Sabios de la escuela de Rabí Yannai dicen: Este versículo se refiere a quien da caridad a una persona pobre en público. Aunque realizó una buena acción, avergonzó al pobre, como en este caso de Rabí Yannai, quien vio a cierto hombre que estaba dando un dinar a una persona pobre en público. Le dijo: Habría sido mejor que no se lo dieras que lo que hiciste, pues ahora se lo diste y lo avergonzaste.
דְּבֵי רַבִּי שֵׁילָא אָמְרִי, זֶה הַנּוֹתֵן צְדָקָה לְאִשָּׁה בַּסֵּתֶר, דְּקָא מַיְיתֵי לַהּ לִידֵי חֲשָׁדָא. רָבָא אָמַר: זֶה הַמְשַׁגֵּר לְאִשְׁתּוֹ בָּשָׂר שֶׁאֵינוֹ מְחוּתָּךְ בְּעַרְבֵי שַׁבָּתוֹת.
Los Sabios de la escuela del rabino Sheila dicen: Este versículo se refiere a quien da caridad a una mujer en privado, pues la somete a sospecha, ya que la gente podría pensar que está contratando sus servicios como prostituta. Rava dijo: Esto se refiere a quien envía a su esposa carne que no está cortada, es decir, de la que aún no se ha quitado el nervio ciático prohibido, en la víspera de Shabat. Como ella tiene prisa, podría no darse cuenta y quizá cocine la carne prohibida.
וְהָא רָבָא מְשַׁגַּר! שָׁאנֵי בַּת רַב חִסְדָּא, דְּקִים לֵיהּ בְּגַוַּוהּ דִּבְקִיאָה.
La Guemará pregunta: Pero aun así el propio Rava enviaba este tipo de carne a su esposa en la víspera de Shabat. La Guemará responde: La hija de Rav Ḥisda, la esposa de Rava, es diferente, pues él estaba seguro de que era una experta en este asunto. Rava confiaba en que su esposa se daría cuenta de que el nervio ciático no había sido removido incluso cuando tenía prisa en la víspera de Shabat.
רַבִּי יוֹחָנָן כִּי מָטֵי לְהַאי קְרָא, בָּכֵי: ״וְהָיָה כִּי תִמְצֶאןָ אוֹתוֹ רָעוֹת רַבּוֹת וְצָרוֹת״. עֶבֶד שֶׁרַבּוֹ מַמְצִיא לוֹ רָעוֹת וְצָרוֹת, תַּקָּנָה יֵשׁ לוֹ?!
Además, cuando el rabino Yoḥanan llegó a este versículo, lloró: “Entonces acontecerá que, cuando muchos males y angustias vengan sobre ellos” (Deuteronomio 31:21). Dijo: Con respecto a un esclavo cuyo amo trae sobre él males y angustias, ¿hay remedio para él?
מַאי ״רָעוֹת וְצָרוֹת״? אָמַר רַב: רָעוֹת שֶׁנַּעֲשׂוֹת צָרוֹת זוֹ לָזוֹ — כְּגוֹן זִיבּוּרָא וְעַקְרַבָּא.
La Guemará pregunta: ¿A qué se refiere el versículo cuando dice: “Males y aflicciones”? Rav dijo: males que se convierten en aflicciones unos para otros, es decir, el remedio para un problema tiene un efecto perjudicial sobre el otro. Por ejemplo, alguien que es picado por un avispón y un escorpión. La picadura de un avispón debe tratarse solo con un ungüento frío, mientras que la de un escorpión debe tratarse con un ungüento caliente. Como estos remedios son mutuamente excluyentes, no se pueden tratar ambas picaduras al mismo tiempo.
וּשְׁמוּאֵל אָמַר: זֶה הַמַּמְצִיא לוֹ מָעוֹת לֶעָנִי בִּשְׁעַת דּוֹחְקוֹ. אָמַר רָבָא, הַיְינוּ דְּאָמְרִי אִינָשֵׁי: זוּזָא לְעַלְלָא לָא שְׁכִיחָא, לִתְלִיתָא שְׁכִיחַ.
Y Shmuel dijo: Este versículo se refiere a alguien que proporciona dinero a una persona pobre como préstamo durante sus apremiantes circunstancias financieras, pero inmediatamente después de que el prestatario es liberado de la presión inicial al recibir el préstamo, el prestamista comienza a exigir el reembolso, sometiendo al receptor a una presión adicional. Rava dijo que esto explica el dicho popular que la gente dice: Un dinar para productos no se encuentra; para colgar se puede encontrar. Una persona pobre no puede encontrar dinero para comprar necesidades básicas; sin embargo, cuando los prestamistas se le cuelgan y lo presionan, debe conseguir el dinero de alguna manera.
״וְחָרָה אַפִּי בוֹ בַיּוֹם הַהוּא וַעֲזַבְתִּים וְהִסְתַּרְתִּי פָנַי מֵהֶם״, אָמַר רַב בַּרְדְּלָא בַּר טַבְיוֹמֵי אָמַר רַב: כׇּל שֶׁאֵינוֹ בְּהֶסְתֵּר פָּנִים — אֵינוֹ מֵהֶם, כׇּל שֶׁאֵינוֹ בִּ״וְהָיָה לֶאֱכוֹל״ —
Sobre el mismo tema, la Guemará afirma: “Entonces Mi ira se encenderá contra ellos en aquel día, y los abandonaré, y esconderé de ellos Mi rostro, y serán devorados” (Deuteronomio 31:17). Rav Bardela bar Tavyumei dijo que Rav dijo: Cualquiera que no esté sujeto al ocultamiento del rostro de Él, es decir, cuyas plegarias son respondidas invariablemente, no es del pueblo judío, como el versículo declara acerca del pueblo judío que Dios esconderá de ellos Su rostro como resultado de sus pecados. De manera similar, cualquiera que no esté sujeto a: “y serán devorados”, es decir, los gentiles no le roban su dinero,